ගර්භණි සමය හා අධිරුධිර පීඩනය – Pregnancy Induced Hypertension

Blood-pressure-in-pregnancy-2ගර්භණි සමයේදී දක්නට ලැබෙන අධිරුධිර පිඩනය ආකාර දෙකකින් පවතී. එනම් ගර්භණි භාවයට ප්‍රථමයෙන් සිටම අධිරුධිර පිඩනයට ගොදුරු වී සිටීම හා ගැබ්ගැනීමෙන් සති 20 ඉක්මවිමත් සමග අධිරුධිර පිඩනයට ගොදුරු වීම.

ගැබ් ගැනීමට ප්‍රථමයෙන් සිටම අධිරුධිර පිඩනයෙන් පෙළෙන මවුවරුන් (Mothers with chronic HTN)

මේ පිළිබඳව තම වෛද්‍යවරයා දැනුවත් කිරීම අතවශ්‍ය වන අතර ඉන් අනතුරුව ගර්භණි සමයේදී භාවිතයට සුදුසු වන රුධිර පීඩන පාලන පෙති සදහා මෙම මවුවරුන්ට යොමුවීමට සිදුවේ. මීට අමතරව නිරන්තරයෙන් රුධිර පීඩන තත්වයන් පරික්ෂා කොට, ඊට සුදුසුවන පරිදි ඖෂධ ප්‍රමාණයන් අඩු වැඩි කරගැනීමට සිදුවේ. තවද සුදුසු ආහාරපාන සදහා යොමුවීම, අධික වෙහෙසකාරී නොවන සුළු ව්‍යායාම් වල නිරතවීම මගින්, මවට මෙන්ම දරුවාටද මෙම අධිරුධිර පිඩන තත්වයන්ගෙන් ඇතිවිය හැකි අතුරු ආබාධ අවම කරගත හැක. ගැබ්ගැනීමෙන් පසු සිදුකරන ප්‍රථම පරික්ෂනයේදීම අධිරුධිර පීඩන තත්වයන් පෙන්නුම් කරන එහෙත් ඒ පිළිබඳව ඊට පෙරදී නොදැනුවත් සිටිනා මවුවරුන්ද මෙම ගණයට ගැනේ.

ගැබ්ගැනීමෙන් සති 20 ඉක්මවීමත් සමග අධිරුධිර පිඩන තත්වයන් පෙන්නුම් කරන මවුවරුන් (Mothers with pregnancy induced HTN) (PIH)

මෙම තත්වය නීර්ණය වන්නේ ගැබිණි කාලය තුලදී කෙරෙන නිරන්තර පරීක්ෂාවන් මගිනි. මෙහිදී සාමාන්‍ය රුධිර පීඩනය ඉහල යාම මුලික ලක්ෂණය වන අතර ඒ හා මතුවන අනෙක් අතුරු තත්වයන්ට, එනම් තත්වයේ බැරැරුම්කම අනුව මෙම කොට්ටාශයට අයත් මවුවරුන් කාණ්ඩ කීපයකට බෙදා වෙන් කර දැක්විය හැක.

  1. ගැබ්ගැනීමෙන් පසුව අධිරුධිර පිඩනයට ලක්වන මවුවරුන්.( PIH – Pregnancy induced hypertension)
  2. අධිරුධිර පිඩනය මෙන්ම, මුත්‍රා සමග ප්‍රෝටීන් පිටවීමට භාජනය වන මවුවරුන්. (Pre Eclampsia)
  3.  අධිරුධිර පිඩනය, මුත්‍රා සමග ප්‍රෝටීන් පිටවීම මෙන්ම වලිප්පුව (fits) ඇතිවීමට වැඩි අවධානමක් දරන මවුවරුන්. (Impending Eclampsia)
  4. අධිරුධිර පීඩනය සහිත වලිප්පුවට භාජනය වූ මවුවරුන්. (Eclampsia)

එක් එක් අවධියේදී සිදුවන තත්වයන් පිළිබධව වෙන් වෙන් වශයෙන් සලකා බලමු.

Lisinopril-high-blood-pressure-articleපළමු කාණ්ඩය

රුධිර පීඩන මට්ටම ඉහළ යාම (140/90 mmhg) මෙහිදි වෙනත් සැලකියයුතු වෙනස්කමක් පෙන්නුම් නොකරන අතර රුධිර පීඩනය ඉහළ යාම නිසා හිසරදය කැරකිල්ල වැනි ලක්ෂණ ඇතිවිය හැකි. නැතහොත් රුධිර පීඩන පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු කරගත හැක.

දෙවන කාණ්ඩය

මෙහිදී අධිරුධිර පිඩනයට අමතරව, මුත්‍රා මගින් ප්‍රෝටීන් පිටවීම සාමන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා ඉහළ යයි. යම් විටක මුත්‍රා පෙණ සහිත වීම හෝ කැටි දක්නට හැක. මේ බව මුත්‍රා දහනය කරන පරීක්ෂණ මගින් හෝ පැය 24ක් තුල මුත්‍රා එක්කොට පරීක්ෂණයට ලක්කිරීමෙන් සනාථ කරගත හැක. මෙහිදී දක්නට හැකි විශේෂ ලක්ෂණය වන්නේ ශරීරයේ අත් හා අතැගිලි ඇස් වටය හා මුහුණ ප්‍රදේශය, ලිංගික අවයව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ ඉදිමුමට ලක්වීමයි, ඇගිලි වලට දමන මුදු හිරවීමට ලක්වීම බොහෝවිට දක්නට ලැබෙන සිදුවීමකි. සාමන්‍ය ගර්භනී මවකගේ වුවද දෙපා හා යටි කොන්ද ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ ඉදිමුමට ලක්වීම ගර්භය මගින් රුධිර ගෙනයන නාල මත යොදන පීඩනය හේතුවෙන් සිදුවන අතර, එය සාමන්‍ය තත්වයක් ලෙස සැලකේ. තවද ගර්භනී සමයේදී මවගේ ශරීර බරෙහි වැඩිවීම මසකට 2kg එනම් සතියකට 0.5kg පමණ සාමාන්‍යයෙන් දක්නට ලැබේ. නමුත් මුත්‍රා සමග ප්‍රෝටීන් පිටවීමත් සමග මෙහිදී අසාමාන්‍ය අයුරින් බර වැඩිවීමක් සිදුවන අතර, එවැනි ලක්ෂණ ඇතිවුවහොත් ඉක්මනින් වෛද්‍යවරයකු වෙත යොමුවන්න පියවර ගන්න.

තුන්වන කාණ්ඩය

අධිරුධිර පීඩනය, මුත්‍රා සමග ප්‍රෝටීන් පිටවීම සහ fits/වලිප්පුව ඇතිවීම සදහා වන අවදානම ඉහල යාම මෙහිදී ඇතිවේ. මවුවරුන් මෙම අවධියට යොමුවීමත් සමග අධිරුධිර පිඩනය, මුත්‍රා සමග ප්‍රෝටීන් පිටවීම නිසා ඉදිමුම හා බර වැඩිවීමට අමතරව පහසුවෙන් හදුනාගත හැකි තවත් ලක්ෂණ කිහිපයක් පෙන්නුම් කරයි. එනම්…

  • අධික හිසරදය වමනය හෝ ඔක්කාරය
  • උදරය වේදනාව, බඩ දැවිල්ල
  • පෙනීමේ වෙනසක් ඇතිවීම බොදවියාම
  • රාත්‍රියේ සුවපහසු නින්දක් අහිමිවී වරින් වර ඇහැරිම
  • දිනකට පිටවන මුත්‍රා ප්‍රමාණය පහත වැටීම

ඉහත අවස්ථාව ඉතා ඉක්මනින් වෛද්‍ය සහය පැතිය යුතු අවස්ථාවකි. මව වලිප්පුව වෙත යොමුවුවහොත් මව මෙන්ම දරුවාටද අහිතකර ප්‍රතිපල ගෙනදිය හැක. අනිවාර්යෙන් හැකි ඉක්මනින් දරු ප්‍රසුතිය සදහා මව යොමුකරවිය යුතු අතර විශේෂද්‍ය වෛද්‍ය හා රෝහල් සේවයේ සහය පැතිය යුතුයි.

සිව්වන කාණ්ඩය බොහෝවිට අවදානම් තත්වයේ සිටින මවුවරුන් හට රෝහල් ගත වීමට උපදෙස් ලැබෙන හෙයින් මෙම තත්වය ඇතිවීම හා එමගින් ඇතිවිය හැකි අහිතකර ප්‍රතිපල අවම කරගත හැක. යම් හෙයකින් එවන් අවස්ථාවකට මුහුණදීමට සිදුවුවහොත් රෝගියා වම් ඇලයට හරවා නිදිකරවා, වහාම වෛද්‍ය සහය පතා යොමුවන්න.

ගර්භණි සමයේදී අධිරුධිර පිඩනය ඇතිවීමට බලපාන කරුණු.

පළමුවන ගැබ් ගැනීමට මුහූණ දෙන මවුවරුන් මවගේ වයස ඉතා අඩුවීම හෝ වැඩිවීම නිවුන් දරුවන්ගෙන් ගැබ්ගෙන සිටීම ස්ථුලතාවය ගර්භණි සමය තුල රුධිර පීඩනය ඉහල යාම පවුලේ ඥාතීන් අතර දක්නට ලැබීම මීට ඉහත ගැබ් ගැනීම් වලදී මීට සමාන ඉතිහාසයක් සදහන්ව තිබීම දිගුකාලින දියවැඩියාව හෝ ගර්භණි සමයට සීමාවූ දියවැඩියාවට ගොදුරුවි තිබීම වකුගඩු ආශ්‍රිත රෝගවලට ගොදුරුවී සිටීම වැදැමහ ආශ්‍රිත ගැටලූ සහගත තත්වයන් ඇතිව තිබීම.

ගර්භණි සමයේදී අධිරුධිර පිඩන තත්වය පිලිබදව වඩාත් සැලකිලිමත් වියයුතු මවුවරු කාණ්ඩ.

පළමුවරට ගැබ්ගැනීමක් සිදුව ඇති මවුවරු BMI අගය 35ට වැඩි (අධික ස්ථුලතාවය) වයස 20ට අඩු හෝ 40 හෝ ඊට වැඩි ගර්භණි සමයේදී අධිරුධිර පිඩනය මවට හෝ පවුලේ ඥාතීන් ආශ්‍රිත අද්දැකීම් සහිත පළමු පරීක්ෂාවන් වලදී ප්‍රෝටීන් තිබේ යයි හදුනාගැනීම හෝ DBP > 80 වැඩිවීම අවසන් දරු උපතෙන් වසර 10ට පසු ඇතිවන ගැබ්ගැනීම.

මේ පිළිබධව වැඩි අවධානයක් යොමු කල යුත්තේ ඇයි?

බරපතල ගැටලු ඇතිවීම වලක්වා ගත හැකි තත්වයක් වුවද , නොසැලිකිලිමත් බවත් ඒ පිළිබඳවව ඇති අවබෝධය මදකමත් නිසාවෙන් රුධිර පීඩනයේ අසාමාන්‍ය බව හදුනාගැනීම මුල් අවධියේදී මගහැරී යයි. මේ හේතුවෙන් මවටත් දැරුවාටත් හානිකර තත්වඋදවිය හැක.

මවට ඇතිවිය හැකි හානිකාරක තත්වයන් සැළකු විට, රුධිර ගලනයන් වලට ලක්වීමේ අවධානම ඉහළ යාමත්, එම නිසා මොළය, රෙටිනාව, අක්මාව ආදියට මෙමගින් හානි පැමිණීමත් මූලික වේ. මිට අමතරව බරපතල තත්වයන් වලදී විවිධ අවයව වල එනම් අක්මාව, වකුගඩු ආදියේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණ වීමත්, දරු ප්‍රසුතියෙන් පසු අධික රුධිර වහනයත් නිසා කම්පන තත්වයන්ට පත්වීමත්, අසාදන වලට ලක්වීමත් සිදුවේ. මිට අමතරව වලිප්පුව සැදුණු අවස්ථාවකදී වැටීම. දිව හැපීම, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයට පත්වීම ආදීයද සිදුවිය හැක. දරුවන් සැලකූ විට, අඩු වයසින් උපත ලැබීම, අඩු බර සහ අඩු වර්ධන වේගයක් සහිත දරුවන් බිහිවීම හෝ මළ දරු උපත් සිදුවීම ආදී අවාසනාවන්ත තත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැක.

මෙම තත්වයන් මගහරවා ගැනීමටනම්, නියමිත දිනට සායන සඳහා යොමුවී පරීක්ෂාවන්ට ලක්වීමත්, රෝගී තත්වයට වැඩි අවධානමක් දරණ කාණ්ඩයකට අයත් මවක් නම්, මුල් අවධියේදී මේ තත්වය හදුනාගත හැකි ලක්ෂණ පිලිබඳව දැනුවත්ව සිට ඉක්මනින් වෛද්‍ය උපදෙස් සඳහා යොමුවීමත් වැදගත් වෙනවා. ගර්භනී සමය හා අධිරුධිර පීඩනය පිලිබඳව මෙමගින් ඔබට යම් අවබෝධයක් ලැබෙන්නට ඇතැයි සිතමු. මවු පදවිය ලැබීමට, දින ගනිමින් සිටින ඔබට, ඇතිවන ගැටලු සඳහා නිරවුල් අදහසක් ලබාගැනීමට, ඔබේ ගැටලු අප වෙත යොමු කරන්න.. නිදහස් මනසකින් ගෙවෙන ගර්භනී සමය ඔබගේත් දරුවාගේත් නීරෝගී බවට මනා පිටුවහලක් වේවි.

Author : Dr. H.Vithana (M.B.B.S)

Comments