තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ ගැටලුවක්ද? Thyroid Enlargment

තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය යනු ගෙලෙහි ඉදිරිපස පිහිටා ඇති අන්තෝසර්ග (Endocrine) ගණයට අයත් ග්‍රන්ථියකි. මෙමගින් මූලිකව හෝමෝන වර්ග 2ක් නිපදවේ.

  1. Tri iodo thyronine (T3) – ට්‍රයි අයඩෝ තයිරොනින්
  2. Thyroxine (T4) – තයිරොක්සින්

T3 හා T4 හෝමෝන මගින් ශරීරයේ සෑම පද්ධතියකටම බලපෑමක් ඇති කරයි. මෙම හෝමෝන ශ්‍රාවය සඳහා පිටියුටරි හෝමෝනයක් වන TSH/ Thyroid Stinulating Hormone (තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථි උත්තේජක හෝමෝනය) මඟිනි. එමෙන්ම මෙම T3 හා T4 හෝමෝන ග්‍රන්ථිය තුල නිපද වීමට අයඩීන් (I) වල අවශ්‍යතාවක් ඇත. මේ අනුව, හෝමෝන සඳහා වන උත්තේජනය, හෝමෝන නිපදවීමේ හා ස්‍රාවය කිරීමේ ක්‍රියාවලියට ඇතුලත් ඕනෑම පියවරක් අක්‍රමවත් වීම හේතුවෙන් තයිරොයිඩ් හෝමෝන වල අසමතුලිතතාවයක් හටගත හැක.

තයිරොයිඩ් හෝමෝන අසමතුලිතතා ඇති වීමට හේතු

  1. පිටියුටරි ග්‍රන්ථියේ අධික්‍රියාකාරීත්වය හේතුවෙන් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය මත අනවශ්‍ය ලෙස උත්තේජනය ඇති කරවීම.
  2. පිටියුටරි ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරිත්වය දුර්වල වන හේතුවක් නිසා තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියට ලැබෙන උත්තේජන මද වීම.
  3. අයඩීන් ඌනතාවය.
  4. ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති වන තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියට සම්බන්ධ ස්වයං ප්‍රතික්‍රියාවලි.( Autoimmunity & autoantibody formationn)
  5. නිතර විකිරණ වලට භාජනය වීම.
  6. තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අඩ වශයෙන් ඉවත් කරමින් සිදු කරන ශල්‍යකර්ම.
  7. තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථි ආශ්‍රිත පිළිකා තත්වයන්.

තයිරොයිඩ් හෝමෝන අසමතුලිතතාවය

එනම් තයිරොයිඩ් හෝමෝන මට්ටම සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා ඉහල යෑම Hyperthyroidsm හා හෝමෝන මට්ටම සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය වඩා පහළ මට්ටමක පැවැතීම Hypothyrodism ලෙසින් හඳුන්වනු ලබයි. තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ අසාමාන්‍ය හැසිරීම, බාහිරින් දැකගත හැකිවන පරිදි ග්‍රන්ථිය විශාලවීමක්/ වායුගෙඩි ඇතිවීමක් ( goitre / thyroid enlargment ) සිදුවිය හැකි අතර, බාහිරින් කිසිදු වෙනසක් නොපෙන්වා වුවද හෝමෝන අසමතුලිතතාවයක් පමණක්ද ඇතිවිය හැක.

හෝමෝන මට්ටම ඉහල යෑම හෝ පහත වැටීම රුධිර පරීක්ෂණයකින් තොරව රෝගී ලක්ෂණ මඟින් නිගමනය කළ හැකිවේ.

ඉහත සඳහන් කළ පරිදි මෙම හෝමෝන සිරුරේ සෑම පද්ධතියකටම පාහේ බලපෑමක් ඇති කරයි. හෝමෝන අසමතුලිතතාවයන් එක් එක් පද්ධති වලට බලපාන අයුරු.

හෝමෝන මට්ටම ඉහල යෑම (Hyperthyroidsm)

  • ආහාර රුචිය ඉහළ යෑම.
  • ආහාර ගැනීමේ අඩුවක් නොමැති වුවද කලක පටන් ඇතිවන බර පහත වැටීම.
  • දරා ගත නොහැකි රස්නය හා දහදිය දැමීම.
  • ශරීරයේ අප්‍රාණික ගතිය හා දුර්වල බව.
  • හදගැස්ම තමන්ට දැනෙන බව හැඟීම.(palpitations)
  • බුරුලට යෑම.(diarrhoea)
  • මාසික ශුද්ධ වීමේදී ලේ වහනය අවම වීම හෝ ශුද්ධ වීම සිදුනොවීම.

හෝමෝන මට්ටම පහත වැටීම (Hypothyrodism)

  • ආහාර රුචිය අඩු වීම.
  • ආහාර ගැනීම අඩු වුවද ශරීර බර ඉහළ යෑම.
  • සීතල දරාගත නොහැකි වීම හා සම වියලීම.
  • ශරීර අප්‍රාණික බව හා දුර්වල බව.
  • කටහඬ රළු වී ගොරෝසු වීම.
  • මලබද්ධය. (Constipation)
  • මාසික ශුද්ධ වීමත් සමඟ අධික රුධිර වහනය.

තමන් හටම හඳුනා ගත හැකි මෙම කාරණා වලට අමතරව වෛද්‍යවරයකු ලවා පරීක්ෂා කර ගැනීම මඟින් හෝමෝන වල ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු වැඩි වීම නිසා ඇතිවන වෙනත් ලක්ෂණද හඳුනා ගත හැක.

තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථි ක්‍රියාකාරිත්වය හඳුනා ගැනීම සඳහා වන පරීක්ෂණ

  1. ලේ සාම්පල මඟින් TSH, T3, T4 හෝමෝන මට්ටම්.
  2. තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ USS (අල්ට්‍රා සවුන්ඩ් ස්කෑන්).
  3. තයිරොයිඩ් FNAC (Fine Needle Aspiration Cytology)

මෙම පරීක්ෂණ මඟින්, තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය හා සම්බන්ධ ගැටලුව හෝමෝන මට්ටම් වල අසමතුලිතතාවයක්ද එසේ නම් හෝමෝන මට්ටම ඉහල යෑමක්ද පහළ යෑමක්ද යන්න මෙන්ම, එය සිදුවන්නේ හෝමෝන නිපදවීමේ හා ස්‍රාවය කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ කවර පියවරක් අඩපන වීමෙන්ද යන්නත් නිර්ණය කළ හැක. මීට අමතරව මෙය Benign එනම් පිළිකා කාරක නොවන, නොඑසේනම් malignant එනම් පිළිකාකාරී වන ආකාරයේ ආකාරයේ වෙනස් වීමක්ද යන්නත් නීර්ණය කළ හැක. එම පරීක්ෂණ වල ප්‍රතිඵල අනුව යෙදිය යුතු පිළියම් නිර්ණය කෙරෙනු ඇත.

තයිරොයිඩ් ගැටළු හා ඒ සඳහා පිළියම්

  1. කාලයකට ඉහතදී නම් ලංකාවේ තයිරොයිඩ් හීනතාවය/ Hypothyroidism ප්‍රධාන වශයෙන් ඇති වූ ගැටලුවක් විය. එයට හේතුව වූයේ අයඩීන් පරිභෝජනය මද කමයි. නමුත් දැන් දැන් ගෘහ පරිභෝජනයට ගන්නා ලුණුවල අයඩීන් මිශ්‍ර කිරීම අනිවාර්ය කිරීමත් සමඟ මෙම ගැටළුව ක්‍රමයෙන් පහව ගොස් ඇත. අයඩීන් සිරුරට එක් කර ගතහැකි තවත් ක්‍රමයක් ලෙස මුහුදු මාළු වර්ග (කුඩා මාළු) මුහුදු හා ඒ ආශ්‍රිත පැලෑටි වර්ග පරිභෝජනයට ගැනීම දැක්විය හැක.
  2. තයිරොයිඩ් අසමතුලිතතාවය- Benign එනම් පිළිකා කාරක නොවන තත්වයක් නම්, හෝමෝන අඩු වැඩි වීම් ඖෂධ මගින් පාලනය කළ හැක.
  3. එහෙත් එය පිළිකා කාරී තත්ත්වයක් නම් ග්‍රන්ථිය සම්පූර්ණයෙන් ( thyrodectomy ) හෝ පිළිකාකාරක කොටස පමණක් (hemi thyrodectectomy) හෝ ඉවත්කර ඇතිවන ඌනතාවය ඖෂධ මඟින් නිවැරදි කරවා ගත හැක.

මීට අමතරව විකිරණ හා රසායනික ද්‍රව්‍ය (Radio & Chemotherapy) මගින්ද පිළියම් යෙදිය හැක.

Author : Dr. H.Vithana (M.B.B.S)

Comments